• Künye
• Bize Ulaşın
• Reklam
• Sık Kullanılana Ekle
• Giriş Sayfam Yap
• RSS / XML

• Ana Sayfa
• Güncel
• Siyaset
• Dünya
• Ekonomi
• Eğitim
• Spor
• Yaşam
• Medya
• Kültür Sanat
• Bilim Teknik
• Otomotiv
• Video Galeri
• Günün Haberleri
• Arşiv / Arama

Medeniyetimizin yeniden eski ihti?am?na kavu?mas? için Fatih’in ta??d??? fetih ruhuna, günümüzün ilim ve teknolojisine ihtiyaç var. E?er gerçekten biz do?ru ilmi ö?renir ve bizden sonraki nesillere ö?retirsek bu amaç gerçekle?ir. Sosyal olaylar, birden bire bitmez ve ortaya ç?kmaz. Bunlar uzun zamana ba?l?d?r. Yabanc?lar Fatih’in ?stanbul’u bir günde mi fethetti?ini zannediyorsunuz? diyorlar. Bu mücadele tam peygamberimiz döneminde ba?lad? ve ba?ar? Fatih’e nasip oldu”

29 May?s ?stanbul’un fethinin y?ldönümü. Dünya tarihinin en önemli olaylar?ndan biri olan ?stanbul’un fethinin anlam?n? bilmek bu topraklarda ya?ayan her insan?n önceliklerinden biri olmal?. ??te, ben de bu hafta ?slam tarihi konusunda ba?ta 14 ciltlik ?slam tarihi külliyat? olmak üzere çok say?da esere imza atm?? konunun uzman? bir isimle fethin anlam ve öneminin konu?ulmas?n?n do?ru olaca??n? dü?ündüm. Marmara Üniversitesi ?lahiyat Fakültesi ?slam Tarihi Ana Bilim Dal? Ba?kan? Prof. Dr. Ziya Kazc? ile hem vak?f medeniyetinin anlam?n? hem de ?stanbul’un fethini konu?tuk.
* Hocam ?stanbul’un fethini sizlerle konu?mak istiyorum. ?stanbul’un fethi neden çok önemliydi?
Peygamber Efendimizin (sav) bu konudaki hadisini biliyoruz. Bunu hat?rlatmam?za gerek yok. ??te Fatih hep bu hadise mazhar olmaya çal??m??t?r. Fatih’ten önce ?stanbul’un fethi için büyük çabalar sarf edilmi?tir. Ama bu fetih Fatih’e nasip olmu?tur. Bizans o dönemde bütün H?ristiyan dünyas?n?n gözünün üzerinde oldu?u ve buray? kapt?rmamak için mücadele etti?i bir devlettir. Ama bu mücadeleyi Fatih kazanm??t?r. Daha do?rusu Fatih’in askeri dehas?na yenik dü?mü?lerdir. Bu fetih esnas?nda kimsenin çok fazla bilmedi?i bir olay ya?anm??t?r. Fatih bu sava?ta bugün tanklarda kullan?lan bildi?imiz z?rh? kullanm??t?r. Kimsenin kar?? koyamad??? o me?hur Bizans ate?ine kar?? surlar?n dibine giden arabalar?n üzerini ya? manda derisi ile kaplam?? ve bu ate?i etkisiz k?lmay? ba?arm??t?r.
* Fatih’in, fetih sonras?ndaki davran??? da asl?nda ?slam medeniyetinin ho?görü, adalet ve bar?? anlay???n?n Bat?’dan kat be kat üstün oldu?unu ortaya koymuyor mu?
Kesinlikle. E?er Fatih isteseydi bütün halk? k?l?çtan geçirebilirdi. Baz?lar?n?n bugün iddia etti?i gibi Patrikhaneyi ?stanbul’un d???na ç?karabilirdi ve kimse de ‘niye ç?kard?n’ diyemezdi. Bugün ‘ke?ke ç?karsayd?’ diyenler var. Ama Osmanl?’n?n temel prensipleri var. Osmanl? hiç kimsenin dinine, diline, örfüne devletin temel prensipleri ile çat??mad??? müddetçe engel olmazd?. Ama bugün H?ristiyan dünyas?ndaki ?slam eserlerine bakarsak, Mesela Sofya’da çok say?da cami vard?. Bugün orada çok az say?da cami kalm??t?r.
* Endülüs örne?i var
Evet 800 sene ?slam ülkesi olan Endülüs tamamen yok edilmi?tir. Hristiyanlar geldiler ve hepsi gitti. Orada ya?ayan Müslümanlara ya ‘H?ristiyan olacaks?n?z ya da kelleniz gidecek’ denildi. Osmanl?’da böyle bir ?ey yok. Fatih’te bir ho?görü ve adalet anlay??? var. Fatih’i Fatih yapan unsurlar da bunlard?r zaten. ?stanbul’u fethettikten sonra Patrik’e bir ferman veriyor ?öyle diyor: “Benim ahalimden hiç kimse sizin örf ve adetlerinize, kilisenize müdahale etmeyecek. Kim ederse k?yamette elim yakas?ndad?r” diyor.
Ayasofya, Fetih hakk?d?r
* Ayasofya’n?n kilise olmas? nas?l yorumlanmal??
Ayasofya ?slam dünyas?n?n bir gelene?i olarak al?nm??t?r. Fetih hakk? diye bir ?ey vard?r. Yani fethedilen ?ehrin en büyük kilisesi camiye çevrilir. Bunun ad? fetih hakk?d?r ve bir tanedir. Onun d???nda yoktur. 
* Bugün ?stanbul’da çok say?da kilise camiye çevrildi.
Art?k o bölgelerde Hristiyan cemaat kalmam??t?r. Binan?n metruk kalmas? yerine camiye çevrilerek ibadete aç?lm??t?r. Bugün Kuzguncuk’ta cami ile kilise ayn? duvar? payla?maktad?r. Bir taraf?nda çan kulesi di?er tarafta ise minare. Bu da bizim medeniyetimizin bir özelli?idir. ?slam 20 ya??na gelmi? bir insan? zorla Müslüman yapma yetkisini bize vermiyor.
* Hocam bu arada Ayasofya, Fatih’in vakfiyesi de?il mi?
Bugün sadece Ayasofya de?il, ?stanbul’un yar?s? vak?ft?r. Ama bunu kim biliyor. Kimse bununla ilgilenmiyor. Bugün Ba?larba??’n?n tamam? vak?ft?r. Fetih gerçekle?tikten sonra korkan ve saklanan bir grup papaz?, Fatih buluyor ve onlara bir görev veriyor. Diyor ki, ‘gidin ve benim yönetimimdeki ?stanbul’u bir dola??n. Ve al??veri? yap?n’ diyor. Papazlar gidiyorlar ve esnaftan 1 kilo ?eker istiyorlar. Ard?ndan da ayn? esnaftan 1 kilo da pirinç istediklerinde o esnaf, ‘hay?r ben siftah yapt?m. Siftah yapmayan di?er kom?uma gidin o da siftah yaps?n’ diyor.
* Hocam bu hep anlat?l?r. Ya?anm?? bir ?eydir de?il mi?
Kesinlikle do?rudur. Bunun örneklerini Anadolu’nun baz? yerlerinde görmek mümkündür. Bana bir arkada??m Çorum’da bunun uyguland???n? anlatm??t?. Bu ahi gelene?idir.
Bat? ?stanbul’un Fethini unutmad?
* Sürekli fetih ruhundan söz edilir. Bu fetih ruhu nedir?
Fetih ruhu çok önemlidir. ?stanbul al?n?rken ya?anan fetih ruhunun önemi ise bu fethin hadis ile övülmesinden geliyor. ?stanbul üç k?tan?n merkezindedir ve ?stanbul’a sahip olan dünyaya sahip olur. Bu do?rudur. Birçok dönemde ?stanbul’un al?nmas? önemli olmu?tur. Etraf?n?n denizlerle ve surlarla çevrilmi? olmas? fethi çok zorla?t?r?yordu. Yani buray? fethetmek çok zordu. ??te bizim k?z?l elmam?z (k?z?l elma ileride fethedilecek yer anlam?na gelir) her zaman ?stanbul olmu?tur. Fatih’in ikinci k?z?l elmas? da Roma idi. Ama buna ömrü yetmedi.
* Bugün Türkiye’nin ya?ad??? sorunlar?n nedeni de bu olabilir mi?
Evet. Bugün dünya devletlerinin Türkiye ile u?ra?mas?n?n temel nedenlerinden biri ülkemizin bulundu?u co?rafi konumdur.
*Çanakkale Sava?? ve Kurtulu? Sava?? Bat?’n?n ?stanbul’un fethini hazmedememesinin bir sonucu mudur?
Gayet tabi. Daha sonralar? bizde ?ark meselesi diye bir olay ortaya ç?kt?.
* Nedir ?ark meselesi?
Müslümanlar?n geldikleri yere yani Orta Asya’ya gönderilmesi demekti. Bat? bu bölgenin bir türlü Müslümanlar?n elinde olmas?n? hazmedemedi. Bu anlay?? bugün de ?uur alt?nda hala devam etmektedir.
* Bugün Bizans eserlerinin ihya edilmesini ve Osmanl? eserlerinin ayn? ilgiyi görmemesini nas?l de?erlendiriyorsunuz?
Ben öncelikle kendi eserlerimin ortaya ç?kmas?n? isterim. Nas?l benim memleketimde Bizans eserleri ihya ediliyorsa, ben Atina’da, Selanik’te ve Sofya’da da eserlerimizin ortaya ç?kar?lmas?n? isterim. Ben tarihi eserlerin korunmas? taraftar?y?m. Ama bunu yaparken milliyet gözetilmemelidir. Mütekabiliyet esas?n?n olmas? gerekir. Ama kendi ülkemde ben önce ?slami dönem, Beylikler dönemi, Selçuklu ve Osmanl? dönemi eserlerinin ihya edilmesini isterim ama ç?k?p da ‘Selçuklu ve Osmanl? dursun biz Bizans dönemini ç?karal?m derseniz’ ben burada art niyet arar?m.
* Bu milletin medeniyet de?erlerini yeniden ku?anmas? için neye ihtiyaç var?
Fatih’in ta??d??? fetih ruhuna, günümüzün ilmi ve teknolojisine ihtiyaç var. E?er gerçekten biz do?ru ilmi ö?renir ve bizden sonraki nesillere ö?retirsek bu amaç gerçekle?ir. Sosyal olaylar, birden bire bitmez ve ortaya ç?kmaz. Bunlar uzun zamana ba?l?d?r. Yabanc?lar Fatih’in ?stanbul’u bir günde mi fethetti?ini zannediyorsunuz? diyorlar. Bu mücadelenin tam peygamberimiz döneminde ba?lad???n? ve o zamandan bugüne devam eden bir mücadelenin sonucu oldu?una dikkat çekiyorlar.
Vak?f, dinimizin emridir
* Hocam siz vak?flar konusunu en iyi bilen ilim adamlar?ndan birisiniz. Geçti?imiz hafta vak?flar haftas? idi. Vak?f kelimesinin bizim medeniyetimizdeki yeri ve önemi çok büyük… Vak?f kelimesi neden bu kadar anlaml?…
Hiçbir kar??l?k beklemeden insanlara ve hayvanlara hizmet etme anlay??? ?slam medeniyetinin üzerinde durdu?u önemli konulardan biridir. Vak?f da hiçbir kar??l?k beklemeden Allah r?zas? için insanlara ve hayvanlara birtak?m imkânlar sa?laman?n ad?d?r. Meseleye bu aç?dan bakt???m?zda ?slam tarihinde ve özellikle de Osmanl?’da vak?flar?n el atmad??? hiçbir sahay? görmek mümkün de?ildir. ?badetinden e?itimine, hastal???ndan hamall???na ve ku? evlerine var?ncaya kadar her alanda vak?flar? görmek mümkündür.
* Vak?flar hukuki bir müessese miydi?
 Hukuki bir müessesedir. Bir vakf?n geçerli olabilmesi için vakfiye dedi?imiz bir senedin haz?rlanmas? ve bu senedin kad? taraf?ndan tasdik edilmesi gerekir ki, hukuki bir statü kazanm?? olsun.
* Müslümanlar? böyle bir müesseseyi kurmaya iten sebep nedir?
Gerek Kur’an-? Kerim’de gerekse Peygamberimizin birçok hadisinde kar??l?k beklemeden ba?kalar?na yard?m etme prensibi üzerinde çokça durulmu?tur. Peygamberimizin bizzat kendisinin vakfetti?ini biliyoruz. Bu da bize ?slam’?n sosyal yap?da oldu?unu ve mümkün mertebe insanlar?n ?zd?rab?n?n dindirilmesi gerekti?ini anlat?yor. ?nsanlar e?it seviyede ve e?it imkânlara sahip de?ildir. Her insan?n kendine göre birtak?m s?k?nt?lar? vard?r. Bundan dolay? da s?k?nt?da olanlara ?slam yard?m etmeyi bir emir olarak telakki etmi?tir. Zekât ve fitre de buna yöneliktir. Ama bunlar?n d???nda insanlar? yard?ma te?vik eden emirler bulunmaktad?r. Yine sadaka önemli bir yard?m etme arac?d?r. Siz öyle bir eser b?rak?yorsunuz ki, sizin b?rakt???n?z hastane, köprü ve okul, çe?me bin sene insanlara hizmet ediyor. ?nsanlar ondan istifade ediyor. ?nsanlar bu eserleri kulland??? müddetçe de eseri yapan?n amel defterine sevap yaz?l?yor. ??te Müslümanlar? vak?f kurmaya te?vik eden en büyük etkenlerden biri budur.
Vak?flarla insanl??a hizmet ettik
*E?er bir mülk vak?f statüsü kazand?ktan sonra bu vakfa müdahale edilebilir mi?
Kesinlikle hiç kimse müdahale edemez. Anadolu’da bir beylik Osmanl?’ya geçti?i zaman o beyli?in vak?flar konusunda koydu?u ?artlara Osmanl? kesinlikle müdahale etmiyor ve onlar?n ?artlar?na aynen uyuyor. Vak?flar böylece bir devaml?l?k arz ediyor. Hükümetin dü?mesi yönetimin de?i?mesi vak?flar için bir anlam ifade etmiyor. Vak?flar?n statüsü her zaman aynen devam eder.
* Vak?f eserler ile ilgili bir de dualar var
 Bu anlamda iki tür dua vard?r. Birincisi hay?r duad?r. Hangi ?ekilde olursa olsun vakfiyelerin sonunda bu iki dua bulunur. ‘Her kim vakf?n geli?mesine hizmet ederse Allah ondan raz? olsun. Mekân? cennet olsun’ gibi ifadeler var. Bir de beddua k?sm? var ki o da ‘kim ki, hakk? olmad??? halde bu vakf? tebdil, tagyir ya da de?i?tirmeye kalkarsa bütün peygamberlerin ve mahlûkat?n laneti onun üzerine olsun” beddua vard?r. Müslümanlar mümkün mertebe bu beddualardan uzak dururlar.
* Günümüzde bu vak?f gelene?ine ne kadar sahip ç?k?l?yor?
Her zaman dönemin ?artlar?n? iyi de?erlendirmek laz?m. Günümüzün kafas? ile o günün ?artlar?na bakmak bizi yanl?? yere götürür. Osmanl? neden yenildi ve neden bu hale geldi. Hayat bugün çok dünyevile?ti ve biz ilmi b?rakt?k. ?slam dünyas? ilmi b?rak?nca kendisi ile ilgili bütün de?erleri de elimizin tersi ile kenara ittik. Hatta kendi de?erlerimizi de ba?kas?na kapt?rd?k. Bugün ABD’nin devlet yap?s? Osmanl?’n?n ayn?s?d?r. Hukuk sistemine bak?n jüri vard?r, yarg?ç vard?r. Osmanl?’da da ayn? ?ekilde kad? ve jüri vard?. Sigrit Unke isimli bir Alman 1000 sene önce Endülüs’teki Müslüman hastanesi ile o dönemde Bat?’n?n hastalara bak???n? anlatan bir yaz? yazm??t?r. 16 ya??ndaki bir H?ristiyan çocuk babas?na mektup yaz?yor. Bu mektup aynen yay?nlan?yor. ??te bu çocuk mektupta hastanede bir kütüphane oldu?unu, musiki çal?nd???n? ve hastanede bir nevi kalorifer sistemi oldu?una dikkat çekiyor. Bir yandan da, o dönemde H?ristiyan dünyas?nda hastalara Allah taraf?ndan ceza verildi?i dü?üncesi hâkim ve hangi hastal?k olursa olsun bütün hastalar içi saman dolu bir yerde toplanarak bir nevi cezaland?r?l?yor. Tabip eliyle hastaya müdahale etmek en büyük günahlardan biridir. Yani derisini kanat?rcas?na ka??yan uyuz hastal???na yakalanm?? bir insanla kanl? balgam tüküren bir verem hastas? ayn? yere konuluyor. Aradaki farka bak?n. ??te biz 1000 y?l önce ilme ve insanl??a böyle hizmet etmi?iz. ??te vak?f eserleri de bu hizmetin en büyük arac?s? olmu?tur.

Çar?amba söyle?ileri-Mustafa Canbey

• Künye
• Bize Ulaşın
• Reklam
• Sık Kullanılana Ekle
• Giriş Sayfam Yap
• RSS / XML